Jak pisać dobre teksty rapowe? Rymy w rapie

Dobry tekst rapowy opiera się na świadomie dobranych rymach: zamiast prostych gramatycznych używaj niedokładnych, składanych, wielosylabowych i wielokrotnych.

Świadome tworzenie dobrych i złożonych tekstów (niezależnie czy mówimy o tekstach hiphopowych, tekstach pod pop, rock czy inne gatunki muzyki) jest trudne i wymaga czasu. Dobrze jest więc połączyć regularne rozszerzanie swojej wiedzy na temat rymów, technik związanych z wokalem czy samym akcentowaniem wyrazów.

Nie podpowiem Ci, jak dobrze śpiewać, ale mogę ułatwić nieco zrozumienie tego, jak działa dobry tekst w rapie.

Na początek podstawa – dobrze jest, kiedy w naszym tekście pojawiają się rymy, a my używamy ich świadomie i wiemy, jak je zaakcentować. W języku polskim akcent pada zazwyczaj na przedostatnią sylabę, ale spokojnie – nie będziemy tu robili pełnej lekcji polskiego. Na początek dowiedzmy się więc, czego lepiej nie robić...

Rymy dokładne, żeńskie, męskie i częstochowskie

Przy rymie żeńskim rymują się dwie sylaby, przykładowo nora-sfora.

No i tu trafiamy w pierwszą pułapkę – najprostszy rym to często najmniej ceniony rym. W tym wypadku mówimy o rymach dokładnych (identyczność brzmienia końcówki od ostatniej akcentowanej samogłoski do końca rymującego się fragmentu, przykładowo lalka-pralka) oraz częstochowskich (szczególnie tych opartych na czasownikach). Oczywiście zdarza się to najlepszym, poniżej przykład od Pana Rysia:

Slums Attack - Szacunek Ludzi Ulicy

Dziś mówię cześć każdemu, kto zasłużył
Każdemu, co nie stchórzył, który dobrze mi wróżył!

A po drugiej stronie od Pana Jacka:

Tede - S.P.O.R.T.

Weź ty niunia weź się mną zajmij
A to wszystko przed nim utajnij

Oczywiście jeden i drugi tekst to klasyki – ale nie da się ukryć, że da się to napisać lepiej. Sytuacji nie poprawią też rymy męskie, ponieważ wtedy mamy akcent na ostatnią sylabę... ale jest to tylko jedna sylaba. Jak to więc rozwiązać?

Poza rymami męskimi i żeńskimi mamy jeszcze rymy daktyliczne – czyli takie, gdzie akcent pada na trzecią sylabę od końca, przykładowo: „czytaliśmy-wiedzieliśmy”.

Rymy niedokładne i łamane

Lepszym rozwiązaniem na początek jest rym niedokładny. Jest to rym, w którym końcówki brzmią podobnie, ale nie identycznie: gdy zgadzają się głównie samogłoski, mówimy o asonansie, a gdy głównie spółgłoski – o konsonansie. Rymem niedokładnym jest rym, w przypadku którego przynajmniej jedna głoska jest inna (pod kątem wymowy, a nie pisowni). Przykładowo beret-pellet.

I tu wchodzimy na jeszcze wyższy poziom, więc trzymajcie się! Rym wcale nie musi być na końcu wyrazu. Możemy używać również rymów łamanych – czyli rozdzielić wyraz między dwa wersy tak, żeby jego pierwsza część rymowała się z końcem innego wersu. Wtedy za pomocą odpowiednich akcentów łamiemy wyraz i przenosimy jego resztę do kolejnego wersu. Efekt bywa humorystyczny lub zaskakujący.

Twoja sprawa nadal jest mi bliska
mogę wrzucić post na insta-grama

Zauważ, że do tej pory rymowaliśmy pojedyncze wyrazy lub ich części. Oczywiście idzie nam to coraz lepiej, ale czas to podkręcić. A co jest lepsze niż rym do wyrazu na końcu? Rym podwójny! Czyli dwa wyrazy po każdej stronie współbrzmienia:

VNM - Mój czas

To dla nich obce jak dżuma, ebola
90% słucha rapu, nie kuma angola

Możemy oczywiście podkręcać to jeszcze mocniej i wprowadzić rymy potrójne czy poczwórne, ale tu robi się już bardzo trudno – tym bardziej że rymowanie oparte na wyrazach nie zawsze jest najlepszą opcją! Pokazuje kosmiczne umiejętności, ale podobny efekt można uzyskać, przechodząc z rymowania słów na rymowanie sylab.

Rymy składane i wielosylabowe

Kiedy wiemy już, jak tworzyć rymy lepszej jakości, możemy wypełnić nasz tekst nie tylko jeszcze większą liczbą rymów, ale także jeszcze ciekawszymi rymami!

Rymy składane to rymy, w których przynajmniej jedna strona współbrzmienia obejmuje dwa lub więcej wyrazów. Bo przecież rzucamy wersami, a nie wyrazami. Przykładowo:

GUZIOR - HILL BOMB

W kielniach fajki w strzępach, drobne były na bus
W tym roku jeżdżę Porsche, w drugim będzie Brabus

W tym wypadku naszym rymem składanym jest: na bus-Brabus (dwa wyrazy po jednej stronie, jeden po drugiej). Dodatkowo zauważ, że w tych wersach – poza rymem składanym – mamy wewnętrzne współbrzmienie: drobne-Porsche. To właśnie dodawanie takich smaczków do tekstu wpływa na jego jakość i odbiór. Rymy krzyżowe, czyli układ ABAB, możemy konstruować na przykład w taki sposób (sprawdza się to w refrenach):

Solar - Klub 27

Wokół mnie krążą demony
Bardzo chciałyby mą duszę wziąć
Lecz ich nie wpuszczę do głowy
Ten mój cypher to zaklęty krąg

Rymy krzyżowe – o wow – krzyżują się. Najczęściej więc szukamy ich w czterech, a nie dwóch wersach, ale nie zawsze musi to tak wyglądać – w dwóch wersach podobny efekt daje wewnętrzne współbrzmienie, jak drobne-Porsche w HILL BOMB. Poza rymami krzyżowymi w refrenach często pojawiają się rymy okalające, czyli takie, które występują na końcu pierwszego i czwartego wersu (w czterowersie). Mogą one często mieć też dodatkowe rymy w środku:

Włosy czerwone jak rubin...
Intencje miała szczere, jednak
nie mogła ich wyrazić w pieśniach.
Nawet jeśli był to truizm.

Wiemy więc już na tym etapie, że rymy możemy tworzyć i liczyć na bazie sylab – nazywamy to rymami wielosylabowymi. Taki rym obejmuje co najmniej dwie kolejne, wyrównane pary sylab, a jego długość podaje się jako rym 2-, 3- albo 4-sylabowy. Samo dłuższe współbrzmienie nie świadczy jednak o poziomie tekstu – liczą się też metafory, wieloznaczności czy homonimy. Dziś skupimy się na rymach. Więc co jest kolejnym etapem?

Rymy wielokrotne

Czyli ciąg sylab, które wzajemnie rymują się do siebie. Rym wielokrotny polega na tym, że jakiś wzorzec sylabowy lub wyrazowy wraca w łańcuchu kilka razy. W ten sposób można tworzyć świetne kombinacje i przy okazji łączyć wszystko to, czego nauczyliśmy się do tej pory.

GUZIOR - K U S H K O M A

Mam nawyk z czasów kiedy było ciężko zasnąć
Paliłem packa na sen paliłem packa na czczo
Martwiłem się o trasę gdy słońce dla mnie zaszło
Martwiłem się że tracę to co ma dla mnie wartość

Mamy więc tutaj rymy składane (oparte o: „na sen” i „na czczo”), wewnętrzne współbrzmienie na sen-trasę-tracę i rymy wielokrotne. Takie można przeciągać nawet dalej, przykładowo:

PeeRZet - Urywacz Głów

Ogólnie mam czysty luz jak na ławce z grillem
Sprawdź czy wystygł już, bo idzie w czapce diler
Ma zajebisty gruz, nie chillout, bardziej killer
Próbują wszyscy, cóż, na to każdy znajdzie chwile
Zwalnia mi z tym puls, i we mnie twardziel ginie
Obieram oczywisty kurs, nie przyda tam się bilet
Chce przede wszystkim móc, zrobić natarcie rymem
By wszystkie chłystki już, zostały na zawsze w tyle
Zobaczą mglisty kurz, wkurw i w czaszce wylew
Zniszczyć te pizdy to mus jak wydać na flaszkę zyle
To truizmy jak z bluz, hasła , znasz je, kupiłeś
Ich rap jak krwisty guz, lecą strasznie na siłę
Moje skillsy to plus, zasięg właśnie zgubiłeś
Piszą listy pełne gróźb, dla mnie to baśnie i tyle
Wezmę kanistry i nóż, gdy zaśniesz na chwile
Pomóż mi z tym, oczka zmruż, zaraz zacznie się triller

W przykładzie wyżej i tak nie wszystko jest zaznaczone – przy uważnym słuchaniu da się wyłapać jeszcze więcej ciekawych smaczków w tekstach.

Te współbrzmienia widać od razu w edytorze: Sylabista podświetla rymy w tekście i podkreśla je automatycznie. Program jest darmowy.

Pozdrawiam cieplutko, Wasza Sylabistka 😺

PS. To nie jest tekst napisany przez AI (czy SI). Używam „–” w sposób prawidłowy i zgodny z polską pisownią 🙃